– Bu sekin internet mamlakati –
Avstraliya.
Ishi butunlay internetga
bog'liq bo'lib qolgan kishi sifatida aytishim kerakki,
bu juda asabiy vaziyatdir.
Uydan ishlash odatiy holga aylangani sari
ko'proq va ko'proq avstraliyalik vatandoshlarim
ushbu asablanishni his etishmoqda.
Avstraliyada internet sekinligiga sabab, chunki
uning hududi katta bo'lib, aholisi kichik, ya'ni
xizmatini taklif qilmoqchi bo'lgan
har bir internet kompaniyasi
infrastrukturaga katta xarajat qilishi kerak,
ammo baribir mijozlari kam bo'ladi.
[internetning bizzillagan ovozi]
Buni istagan Yevropa mamlakati, hatto
Qo'shma Shtatlari bilan solishtirsangiz,
ularda o'rnatilgan har kilometr internet kabeliga
ancha ko'p odam to'g'ri keladi, demak
investitsiya daromadligi ham kattaroq bo'ladi.
Ammo yaqinda shu yerda, Avstraliyada bir hususiy kompaniya
avstraliyaliklar uchun yuqori tezlikdagi internet xizmati
taklifi bilan chiqqan edi,
biroq hukumat unga ruxsat bermadi.
Afsus... ammo sabab nima?
Bilasizmi, Avstraliya hukumati
internet muammosi mavjudligini bilardi,
shuningdek, agar 21-asrda rivojlangan iqtisodiyotining
raqobatbardoshligini saqlab qolishni istasa, bizneslar va
xonadonlar uchun
telefon orqali ulanishdan yaxshiroq variant
kerakligini ham bilar edi.
Oqibatda hukumat NBN yoki «National Broadband Networkni» yo'lga qo'ydi.
Nazariy jihatdan, bu juda
yaxshi infrastruktura rejasi edi.
U butun mamlakatni optik tolali kabel orqali ulab, odamlarga
g'arb mamlakatlari qatori yuklash va ko'chirish tezligini
ta'minlashi mumkin edi.
Muammo loyihaning katta miqyosliligida edi, demak
siyosat bunga albatta aralashdi va hammasini buzib qo'ydi.
Axiri 56 milliard dollar xarajatidan keyin
Avstraliya oldingi internet infrastrukurasidan
ehtimol ozroq yaxshiroq bo'lgan
sistemaga erishdi.
Har holda, xususiy sektorda bir xil narxlarda
yaxshiroq xizmat ko'rsatish imkoniyati bor edi, lekin ular
«Yo'q» degan javobni oldilar, chunki bu butun NBN timizimining
ma'nosini yo'qqa chiqarardi.
Bilasizmi, internet sohasida
Avstraliyaning biznes qilish uchun juda daromadli
va daromadsiz hududlari bor.
Katta shaharlarda katta korxonalar va zich joylashgan
xonadonlar mavjud – juda daromadli.
Chekka joylarda bitta kulba uchun million dollarlik kabel
o'rnatishga to'g'ri keladi – uncha daromadli emas.
Hukumat ichki muvozanatsizlikni
infrastrukturani hamma joyga ta'minlab,
chet hududlar zararini
shaharlardagi daromad bilan
qoplashni nazarda tutdi.
Yaxshiroq xizmatni taklif etmoqchi bo'lgan xususiy kompaniyalar,
albatta, daromad keltiradigan shahalarni
ko'zlagan edilar,
bu esa davlat loyihasining daromad qismini kesib, ularning
o'z-o'zini qoplaydigan butun rejasini
barbod qilgan bo'lar edi.
Adolatli raqobatni qat'iy cheklash qarori
ayniqsa o'zlarining sekin internetidan qoniqmagan
shaharlikar tomonidan ko'p norozichiliklarni
keltirib chiqardi,
lekin bunday vaziyatda doim bitta ma'glub bo'ladi.
Agar ushbu kompaniyalarga raqobat qilishga
ruxsat berilganda edi, davlat boshqaradigan NBN zarar ko'rardi,
bu esa moliyaviy beqaror kompaniyani
soliq to'lovchilarning doimiy ko'magiga qaram qilib qo'yardi.
Agar kompaniaylar raqobatlasha olmasa,
unda Avstraliya internet infrastrukurasining jahondagi
o'rnini saqlash uchun hukumatga tobe bo'lib qoladi.
Aytishimiz mumkinki, davlat mutaxassislar chizgan
rejaga amal qilish doirasida
juda bilarmon emasligini ko'rsatgan.
Va albatta, agar
davlat aslo aralashmasa, unda qishloq aholisida
umuman internet bo'lmaydi, hatto shaharliklar ham
texnik infrastrukturaga katta va
riskli investitsiya qilishni istamaydigan
itoatkor korporatsiyalar tomonidan
chetda qolib ketishining ehtimoli bor vaziyat
yuzaga keladi.
Siz variantlardan qaysini tanlagan bo'lardingiz?
Balki bu yerdagi kichik jumbog'imizni
yechishga yordam berarsiz?
Hozircha, agar butun videomiz cho'zilgandek eshitilsa, aslida ham shunday.
Umid qilamanki, bir kuni video yuklash uchun
bir soatdan kam vaqt sarflayman.
Ungacha, xususiy va davlat sektori o'rtasidagi bu dinamika
hech bo'lmagsnda qiziq amaliy tadqiqot bo'lib turadi.
Agar siz jang qilayotgan ikki millat o'rtasidagi qiziq
dinamikani ko'rmoqchi bo'lsangiz, nega bir vaqtlar Gavayida
maxsus valyuta bo'lgani to'g'risidagi videomizni tomosha qiling.
Rahmat. Xayr!