[ավտոբուսի դռռոց]
- Սա նախկին կոմունիստական երկիր է,
Խորհրդային արբանյակ-երկիրը՝ Վրաստանը:
Այսօր այս ազգն աճում է,
նույնիսկ Ամերիկային է գերազանցում՝
տնտեսական ազատության տեսանկյունից:
[Խոսող մարդիկ]
Ինչպե՞ս Վրաստանն այսքան արագ հասավ այս ամենին
աղքատության և թշվառության տասնամյակներից հետո:
[երաժշտություն]
Իմ գործադիր պրոդյուսեր Մաքսիմ Լոտը մի քանի ամիս մնաց այնտեղ,
որպեսզի պարզի, թե...
- Ի՞նչ կարող են սովորել ամերիկացիներն այստեղից:
- Վրաստանը ժամանակին ծայրահեղ աղքատ էր,
քանի որ 100 տարի առաջ...
- Կարմիր բանակն օկուպացրեց ամբողջ երկիրն
ու ստեղծեց խորհրդային ռեժիմը:
- Կոմունիստները տիրացան ամբողջ մասնավոր գույքի
սեփականության իրավունքին:
Ֆերմաները, տները, բիզնեսներն, ամեն ինչ
անցավ կառավարության վերահկողության տակ:
- Խենթ ժամանակներ էին, խենթ երկիր:
- Զուրաբ Ջափարիձեն երիտասարդ հասակում
միացել էր այս բողոքներին:
- Կեցցե՛ Վրաստանը
- Այս ամենը՝ զուգակցված ցույցերի ալիքով
ամբողջ Խորհրդային Միությունով մեկ,
ի վերջո հաղթեց կոմունիստական ռեժիմին:
Բայց առանց ժողովրդավարության պատմության...
[զենքերի կրակոց]
Վրաստանն իշխանությունը հանձնեց վերահսկողության համար պայքարող մրցակիցներին:
[զենքերի կրակոց]
Մարտերը տեղի էին ունենում
հենց քաղաքի փողոցներում:
[զենքերի կրակոց]
Դրանից երկիրն էլ ավելի աղքատացավ,
այսինքն՝ կոմիունիզմից սկսած արդեն աղքատ էր:
Խորհրդային առաջնորդները համարում էին, որ իրենք բավականաչափ խելացի էին
ողջ տնտեսությունը ղեկավարելու համար:
Նրանք հրամայեցին վրացիներին թեյ աճեցնել,
- Խորհրդային Միությունում թեյի 95%-ը
Վրաստանն էր ապահովում:
- Բայց Վրաստանն այդքան էլ հարմար տեղ չէր թեյ աճեցնելու համար:
- Փլուզումից հետո,
մարդիկ սկսեցին համտեսել հնդկական թեյը,
իսկ հետո հասկացան, որ այն ավելի լավն է:
Այնպես որ, վրացակ թեյը ոչ մեկին պետք չէր:
- Այդ արդյունաբերությունը, և շատ ուրիշներն ևս փլուզվեցին,
երբ Խորհրդային աջակցությունն ավարտվեց:
- Վրաստանի տնտեսության 3/4-ը անմիջապես անհետացավ:
- Կենտրոնական ծրագրեր կազմողները երբեք բավականաչափ խելացի չեն լինում,
տնտեսագիտության պես բարդ բան ղեկավարելու համար:
- Շնորհակալություն: - Ցտեսությու՛ն:
- Բարեբախտաբար...
[երաժշտություն] [ամբոխի ուրախություն]
այս էքսցենտրիկ ազատական միլիոնատերը
դարձավ էկոնոմիկայի նախարար
և կարողացավ ամեն ինչ դարձնել...
- Այնքան մասնավոր, որքան հնարավոր է...
- Ինչպես Վրաստանի նախկին նախագահն է ասում՝
- Մենք չեղարկեցինք լիցենզիաների ու թույլտվությունների 90%-ը:
- Դա նվազեցրեց կոռուպցիան:
- Յուրաքանչյուր լիցենզիա ենթադրում է փոխազդեցություն պաշտոնյաների հետ,
իսկ յուրաքանչյուր փոխազդեցություն պաշտոնյայի հետ
դուռ է բացում կոռուպցիայի համար:
- Ֆադի Ասլին սննդի ներմուծման բիզնես է վարել:
- Կոռուպցիան այնքան հզոր էր:
Մի օր ինձ մոտ եկավ մի բարձրաստիճան պաշտոնյա
և ասաց. «Ես մի ընկեր ունեմ,
որը շատ ազնիվ մարդ է, գիտակ,
և մենք ցանկանում ենք, որ նա ղեկավարի
Հակակոռուպցիոն հանձնաժողովը:
Բայց նա պետք է ինչ-որ մեկին վճարի $10,000,որպեսզի ստանձնի իր պաշտոնը»:
Ստացվում է՝ Հակակոռուպցիոն հանձնաժողովի ապագա ղեկավարը
ստիպված է կաշառք տալ՝ իր պաշտոնը ստանալու համար:
[երաժշտություն]
- Այդ ժամանակից ի վեր Վրաստանն երկար ճանապարհ է անցել:
-Transparency International-ը պնդում է, որ հիմա կոռուպցիան այստեղ ավելի քիչ է,
քան Վրաստանի բոլոր հարևան երկրներում:
- Մենք լուծարել ենք ամբողջ ոստիկանությունն,
ամբողջ մաքսատունը,
ամբողջ հարկային ծառայությունը:
Կիսով չափ կրճատել ենք գործակալությունների թիվը...
[երաժշտություն]
- Մեծ վերելք եղավ:
Վրաստանը ձախողված պետությունից
վերածվեց շատ հաջողակ պետության:
- Նույնիսկ ամերիկացիները դա նկատեցին:
- Ակնհայտ է՝ Վրաստանն առաջընթաց ունի:
- Վրաստանի տնտեսությունը սկսեց աճել
տարեկան 10%-ով:
- Հսկայական տնտեսական աճ:
- Իվա Նաչկեբիան տեսնում էր այդ փոփոխությունները:
- Երբ մարդիկ սկսում են հարստանալ, դու դա նկատում ես, չէ՞:
Հագուստից է երևում,
արտաքին տեսքից, մեքենաներից,
և իհարկե՝ փողոցներից:
- Շենքերը, որոնք ժամանակին այրվել էին
վերականգնվել են: Վրաստանը վերջապես սկսեց ծաղկել:
- Այդ տարբերությունը ցնցող է:
Այժմ դուք կարող եք տեսնել McDonald's, KFC,
բաներ, որոնք անհնար է պատկերացնել:
Առաջ դրանք միայն ֆիլմերում էինք տեսնում:
Սա նման էր, ասենք...
ազատական ուտոպիայի, չորս տարի ժամկետով:
- Իսկ հետո կառավարությունն ասաց. «Լա՛վ,
մենք շատ լավ ենք կազմակերպված:
Մենք արդեն հաջողության պատմություն ենք:
Մենք կարող ենք տնտեսությունը մեր ձեռքը վերցնել»:
- Քաղաքական գործիչները վերադարձան պետության ազդեցությունը մեծացնելու գաղափարին:
Նրանք որոշեցին.
«Մենք էլ ենք ուզում բիզնեսի մեջ մտնել»:
Նրանք ընտրեցին 10, 15, 20 գործարարների,
որոնք մտերիմ էին կառավարության հետ,
և պետությունը սկսեց պաշտպանել նրանց՝
իրենց մրցակիցների հաշվին:
[Դռան շրխկոց]
- Այնպիսի մրցակիցների, ինչպիսին Ասլիի ընկերությունն էր:
Կառավարությունը պաշտպանում էր նրա մրցակիցներին՝
նրանց հարկերից ազատելով:
- Այնպես որ, մի քանի միլիոն դոլար կորցնելուց հետո,
ես որոշեցի դադարեցնել բիզնեսը:
- Տնտեսական աճը դանդաղեց:
Վրաստանը մինչ օրս դեռ շատ աղքատ է։
Ինչու՞ Վրաստանը հետ վերադարձավ մեծ կառավարության գաղափարին:
Քանի որ...
- Մարդիկ իրականում չեն հասկանում
թե ինչու այս ամենը տեղի ունեցավ:
- Կարո՞ղ եմ համբուրել ձեզ, Ընկեր Ստալին:
[Շարունակում է խոսել ռուսերեն] - Խորհրդային քարոզչության տարիները
թույլ չէին տալիս մարդկանց ծանոթանալ ազատ շուկաներին:
- Կեցցե՛ Ստալինը: - Ուռա՛:
- Երբ փորձում էի ինչ-որ բան բացատրել ծնողներիս,
որոնք իրենց ամբողջ կյանքն ապրել են խորհրդային ժամանակներում,
հասկացա, որ գործ ունեմ մի բանի հետ,
որն իրենց համար իսկապես սրբություն է:
Ծնողներիս հարցում ես ուղղակի ձեռք քաշեցի:
- Այնուամենայնիվ, նրանք քվեարկեցի՞ն Ձեր օգտին:
- Այո՛,իհարկե, իհարկե, այո՛:
- Ջափարիձեն այժմ Վրաստանի խորհրդարանի անդամ է,
այս ազատական կուսակցության ղեկավարն է,
որը պաշտպանում է անհատական ազատության արժեքները.
գույքային իրավունքներ,
ազատ շուկա, խոսքի և մտքի ազատություն:
- Հարցը նրանում է, թե դու ինչպես ես տեսնում աշխարհը:
Ցանկանու՞մ ես պատասխանատվություն ստանձնել
քո սեփական կյանքի համար,
թե՞ քեզ դուր է գալիս ստրուկ լինելը
և գլխիդ տեր ունենալը,
որը կհոգա քո հիմնական կարիքները:
Սա մտածելակերպի հարց է:
Հենց այս մտածելակերպն է խանգարում
այս երկրի արագ զարգացմանը:
- Ի՞նչ կարող ենք սովորել Վրաստանից:
- Կառավարությունը չպետք է առնչվի բիզնեսի հետ:
Կառավարությունը պետք է դուրս գա բիզնեսից:
Կառավարությունը պետք է լինի շատ փոքր:
Կառավարության ազդեցությունը պետք է հասնի նվազագույնի:
[լոգոյի հայտնվելու ձայն]
- Շնորհակալություն մեր տեսանյութը դիտելու համար:
Եթե դուք հավանում եք այն, սեղմեք «Հավանել» կոճակը
իսկ հետո՝ «Բաժանորդագրվել»՝ հաջորդը դիտելու համար:
[աշխույժ երաժշտություն]