[zhurmë në sfond]
- Ej, shef! U bë mesditë?
Sikur e kaluam orarin e gjumit sot.
- Jam i sigurt që duhet ta kesh dëgjuar.
- Po anulon orarin e gjumit?! Ahh...
- E tmerrshme.
- Unë fle 10-12 orë gjumë rresht këtu natë për natë,
sepse këtu është gjithmonë natë.
- Duhet ta hedhim prapa.
- Mbaroi. Ahh! Dëgjo,
duhet të gjesh dikë tjetër që të bëjë vjedhjet për ty,
sepse nuk jam i mirë në kontabilitet.
Duhet të ndaloj sepse kanë për të të kapur.
- Asgjë nuk ndalon.
- Në rregull, nëse e thua ashtu.
A mund të më japësh pak kohë që ta mendoj?
- Jepi edhe një muaj tjetër për ta menduar.
- Ej, faleminderit, u tregove shumë bujar.
Mendova se e doje përgjigjen sot.
A mund ta mbyllësh derën kur të dalësh,
sepse më duhet ta mendoj këtë kur të jem plotësisht zgjuar.
Do qëndroj zgjuar, të mendoj se çfarë kam bërë,
nuk do të fle, mirupafshim shef.
[gërhima dhe hapje goje]
[muzikë]
- Përshëndetje! Jam Endrju Hiton dhe ju po ndiqni EconPop,
programin që me durim skalit përmes murit të betonit
të kulturës pop thjesht për të çarë nëpër batakun e ekonomiksit.
The Shawshank Redemption është një film i bukur që tregon
se si rrethanat e ashpra dhe brutale
nuk mund ta ulin dinjitetin e njeriut,
dhe se si edhe në mjediset
më degraduese dhe shtypëse,
njerëzimi do të gjejë një mënyrë
për t'iu shmangur rregullave për të tregtuar sende,
siç janë cigaret pa filtër dhe posterët me femra.
Andi Dufresne është një llogaritar i ftohtë
që është dënuar pa të drejtë për vrasje
dhe është futur në burgun famëkeq të Shawshank.
Puna është se, kur Andi shkon në burg, atij nuk i pëlqen kjo.
Uniformat janë pa shije
dhe shpërthimet e papritura të dhunës janë acaruese.
Prandaj, Andi vendos të arratiset nga burgu.
Arratisja nga burgu mund të duket si diçka e lehtë,
por më besoni, nuk është e tillë.
Duket sikur rojet e burgut
janë gjithmonë një hap përpara jush.
Nuk mund të arratiseni spontanisht,
për arratisjen duhet kohë dhe përpjekje.
Mos harroni fëmijë,
një arratisje e suksesshme kërkon shumë punë dhe një mendje të mprehtë.
Prandaj, Andi vendos të gërmojë një tunel për të dalë.
Një zgjedhje interesante.
Personalisht, preferoj të bëj si i vdekur
dhe të arratisem përmes morgut, por nejse!
Dhe e kuptoj që ai do t'i bëjë gjërat sipas metodave tradicionale.
Edhe kështu, kombinimi i tunelit me ujëra të zeza si ai që po gërmon Andi,
kërkon mjete të veçanta.
Specifikisht, një çekiç të vogël që thërrmon gurët.
Nuk mund t'ia vjedhësh këtë një muratori të vockël.
Duhet ta shkëmbesh me diçka.
Sa mirë që aty është Redi.
Jo vetëm që Red luhet nga Morgan Freeman, që është fantastik,
por ai është edhe ndërmjetës. Sipas fjalëve të tija, një njeri që gjen gjëra.
- Cigare, një qese hashash nëse e pi,
një shishe konjak për të festuar diplomimin e djalit nga shkolla e mesme.
Ta marrtë e mira, pothuajse çdo gjë brenda arsyes.
- Ai është një prej disa individëve që zhvillojnë tregti
brenda Shawshank, dhe mes Shawshank dhe botës së jashtme.
Mungesën e prodhimeve të fundit të kinemasë
dhe klubit të ngushtë Rotary,
burgu e kompenson me një ekonomi të lulëzuar shkëmbimesh.
Por, në film nuk tregtohen vetëm alkool
e drogë dhe vegla të vogla.
Ndërsa Andi kalon më shumë kohë pas grilave,
ai ka evoluar dhe nuk i blen gjërat me para,
por tani i shkëmben njohuritë që ka me birrë
- Zyra e taksave lejon që t'i bësh
dhuratë gruas një herë deri në 60 000 $. - Pa taksa?
- Pa taksa. Zyra e taksave nuk të prek një cent.
Nëse i gjen formularët, t'i përgatis unë.
Dua vetëm 3 birra për çdo formular për secilin nga kolegët e mi.
- Andi ka ekspertizë të gjerë për taksat,
dhe është në gjendje ta përdorë shërbimin
e tij në këmbim të trajtimeve speciale,
si p.sh. që rojet të zhdëpin në dru armiqtë e tij.
Është ëndrra e çdo llogaritari.
- Dy gjëra nuk ndodhën më pas kësaj.
"Motrat" nuk e prekën më Andin,
dhe Bogsi nuk u ngrit më në këmbë.
- Tregtia është shkëmbimi i diçkaje që ke me diçka që e do.
Kjo na dallon nga majmunët.
Dhe ndryshe nga majmunët, njerëzit asnjëherë nuk tregtojnë me humbje.
Nëse vendos të blej një çengel për 100 dollarë,
do të thotë se për mua ai ka vlerë më shumë se 100 dollarë.
Ndryshe, do t'i mbaj paratë për vete.
Dhe ai që ka çengelin,
do të donte më shumë të kishte paratë se çengelin.
Në çdo shkëmbim të lirë
të dyja palët janë në gjendje më të mirë pas transaksionit.
Dhe gjithashtu këtu, unë arratisem nga burgu, duke përdorur një çengel.
Ja se si funksionon tregtia:
Unë kam një lopë. Më pëlqen vajza jote. I ndërrojmë?
Por shkëmbimi bëhet i komplikuar.
Ti e do shumë vajzën tënde
dhe e ke të vështirë që ta ndërrosh me një lopë.
Çdo herë që sjellim një kafshë të re ferme në ekonomi,
duhet të gjejmë një kurs këmbimi,
sa pula ndërrohen me një lama?
Në fakt 14 pula, të gjithë e dinë.
Por, nuk është gjithmonë kaq e qartë.
Prandaj, njerëzimi shpiku paranë.
Në vend që të përdoreshin 100 lloje gjedhi
dhe objektesh si forma monedhe,
ne përdorim një mjet
universal si monedhat ose kartëmonedhat.
Kur isha në burg,
nuk përdornim gjithmonë para për transaksionet tona.
Përdornim cigare.
Cigaret janë të vogla, duan shumë kohë që të prishen
dhe mund të fshihen
në mëngët e përveshura.
Sot, cigaret janë të ndaluara në ambientet federale
dhe të burgosurit përdorin një lloj peshku makerel.
Seriozisht, nuk po e sajoj, mund ta kërkoni në Google.
Diçka që filloi si diçka e konsumueshme dhe funksionale,
dhe e shpifur, u kthye në mjet shkëmbimi.
Kur blerja e artikujve është e paligjshme,
shkëmbimin e tyre e quajmë treg të zi,
dhe këtu gjërat fillojnë të bëhen të rrezikshme.
Në një treg të hapur dhe të ligjshëm, pronarja e dyqanit ka ligjin
që e mbron nga vjedhjet.
Tregjet e lira përfitojnë nga konkurrenca e hapur
dhe presioni social i shoqërisë civile.
Pak janë ata që ikin me vrap nga restoranti kur u sjellin faturën,
dhe dyqanet e pijeve alkoolike që helmojnë klientët falimentojnë.
Por, nëse nuk kemi akses te gjykatat apo policët, apo te Yelp,
duhet që t'i zbatojmë vetë kontratat,
dhe kjo kërkon që palët të zhvillojnë një reputacion
si të pamëshirshëm dhe të fortë.
[njerëz që zihen]
Kur isha në burg, mua dhe shokëve të qelisë
nuk na pëlqente kur dikush nuk na kthente borxhin.
Nuk mund të çonim avokatin apo përmbarimin,
prandaj çonim Nakëls dhe Bludo,
2 të burgosur të zemëruar e të bëshëm sa një frigorifer.
Tregu i zi e bën gjithçka më të rrezikshme,
gjë që gjithashtu rrit edhe çmimin e produkteve,
që nga ana e vet e bëjnë krimin e organizuar më tërheqës,
më të përhapur dhe në fund vdekjeprurës. Prandaj edhe unë iu futa këtij tregu.
Ndalimi i alkoolit krijoi krimin e organizuar në Amerikë,
por tani ai alkool është i ligjshëm, rrallë shohim dikë
që vriten në dyqan për një shishe vere Zinfandel.
Meqë ra fjala, në burg më quanin "Sherri i Zinfandelit".
Përshëndes çunat e grupit!
Amerika burgos më shumë njerëz
se çdo vend tjetër në planet dhe ne paguajmë për këtë gjë.
Përveç kostove të larta të ushqimit, strehimit
dhe rrahjes së përdoruesve paqësorë të drogave,
akuzat për krim dhe dëmi emocional i pakthyeshëm
janë mënyrë fantastike për t'i shkatërruar dikujt përgjithmonë perspektivën për punë.
Ne e humbin të gjithë këtë produktivitet përmes kostove oportune.
Ne harxhojmë paratë e taksave për të mbajtur sistemin
dhe e bëjmë praktikisht të pamundur
që ata që kryejnë krime të gjejnë punë më pas. Prandaj, ata i kthehen sërish krimit.
- Ky ka qenë këtu 50 vjet, Hejud, 50 vjet!
Kaq di ai.
Këtu ai është njeri i rëndësishëm, është njeri i arsimuar.
Jashtë nuk është askushi.
- Një ditë do të më kapin dhe do të kthehem në burg,
por e di që do ta bëj përvojën time më të kënaqshme
duke përdorur tregtinë për të marrë gjërat që dua,
si p.sh. shokë dhe mbrojtje dhe konjak.
Si edhe gjëra që më duhen, si një matrapik dhe pak dinamit.
Faleminderit, tregtia!
[muzikë në sfond]